|
|
 |
 |
 |
 |
Podziemna trasa turystyczna - Sztolnia nr 9, Kowary - opis miejsca
Według tradycji, pierwszą w Sudetach kopalnię rud żelaza założył w 1148 roku w dolinie Jedlicy Walon Lauretius Angekus. Najdawniejszy dokument świadczący o wydobywaniu rudy w Kowarach pochodzi z 1355r. – było to orzeczenie Bolka II Świdnicko-Jaworskiego o zakazie wywozu tego bogactwa naturalnego z terenu księstwa. Późniejsze dokumenty dowodzą wielkiego znaczenia kopalń kowarskich (1513- nadanie miastu praw górniczych, 1564 – zamówienie na oręż złożone przez króla Zygmunta Augusta). Wojna trzydziestoletnia (1618-1648) przyczyniła się do upadku sudeckiego górnictwa i przemysłu żelaznego. Ponownie ożywienie nastąpiło w drugiej połowie XIX wieku.
We wczesnym średniowieczu z północno-zachodniej Europy (tereny dzisiejszej Belgii) przybyli w Sudety Wolonowie. Słynęli oni z umiejętności znajdowania i obróbki minerałów. Szukali w naszych górach kamieni szlachetnych i kruszców. (Z czasem wszystkich, którzy zajmowali się pozyskiwaniem minerałów, zaczęto nazywać Walończykami.)
Przybyszy, którzy – jak to dziś możemy ocenić – mieli rozległą wiedzę geologiczną, od początku otaczała aura tajemniczości. Według powszechnej opinii, posługiwali się także magią, a umiejętności te przekazywane były z pokolenia na pokolenie i pilnie strzeżone przed obcymi.
Do dziś można oglądać powalońskie wyrobiska i tajemne znaki wyryte na skałach.
Przed drugą wojną światową Niemcy, oprócz rudy żelaza, wydobywali w Kowarach rudę uranu. Wykorzystywali ją do badań nad energią jądrową prowadzonych w laboratoriach w Oranienburgu. Rosjanie, penetrując te laboratoria po przejściu frontu, trafili na kowarski ślad.
W 1945r. niemieccy jeńcy wojenni z Kowar przekazali nowej władzy część „uranowej” dokumentacji. Przejete przez polską administrację kopalnie zostały wkrótce przekształcone w ściśle tajne, pracujące pod nadzorem Rosjan Zakłady Przemysłowe R-1, zajmujące się pozyskiwaniem i przeróbką rud uranowych. W pierwszym, najgorętszym okresie eksploatacji rudę wysyłano do ZSRR samolotami (!). Ten uran miał posłużyć do wyprodukowania radzieckiej bomby atomowej. Do 1973r. w Kowarach wybudowano dwadzieścia cztery sztolnie, łącznie siedemdziesiąt cztery kilometry wyrobisk do głębokości pięciuset dwudziestu pięciu metrów. W kwietniu 2001 r. w zamurowanym korytarzu odnaleziono skrzynie zawierającą m.in. radzieckie dokumenty i mapy z lat pięćdziesiątych. Kowarskie podziemia kryją z pewnością nie jedną tajemnice…
Po likwidacji zakładu R-1, na początku lat siedemdziesiątych, z części przedsiębiorstwa utworzono Zakłady Doświadczalny Politechniki Wrocławskiej. Odbywały się tu zajęcia dla studentów z zakresu prac górniczych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych. W 1974r. gdy badania prowadzone przez Akademię Medyczną we Wrocławiu potwierdziły lecznicze właściwości radonu obecnego w sztolniach dawnej kopalni „Podgórze”, uruchomiono inhalatorium radonowe. Działało do 1989r. Zachowały się jeszcze leżaki, które służyły kuracjuszom. Później sztolnie przechodziły z rąk do rąk i niszczały, bo nikt nie miał pomysłu, co z nimi robić.
W kwietniu 2000r. nowy właściciel otworzył Podziemną Trasę Turystyczną „Sztolnie Kowary”. Od 2002r, ponownie czynne jest inhalatorium – odrodzone i unowocześnione. Jest to jedno z nielicznych takich miejsc na świecie.
|
dodaj komentarz do Podziemna trasa turystyczna - Sztolnia nr 9 >
dodaj zdjęcia do Podziemna trasa turystyczna - Sztolnia nr 9 >
|
|
|
 |
|
 |
 |
|
|
